काठमाडौं । सूर्यमा हुने विष्फोटहरू उत्कर्षमा पुगेको देखिन्छ । रिपोर्टहरूका अनुसार यो हप्ताको सुरुमा शक्तिशाली विस्फोट पछि सूर्यमा फेरि एक शक्तिशाली सोलार फ्लेयर अर्थात सौर्य आँधी (ज्वाला) उत्पन्न भएको छ । यो विगत ७ वर्षमा सूर्यबाट आएको सबैभन्दा शक्तिशाली फ्लेयर हो ।
दुबै विस्फोटका कारण पृथ्वीमा कोरोनल मास इजेक्शन (सीएमई) आउँदैछ । जसका कारण आकाशमा अरोरा अर्थात रंगिन चमक देख्न सकिन्छ। लाइभ साइन्सको रिपोर्टका अनुसार पछिल्लो सोलार फ्लेयर एक्स-क्लास कोटिको थियो । यो बिहीबार सनस्पट एआर ३८४२ (Sunspot AR3842) बाट जारी गरिएको थियो । यसलाई एक्स ९ (X9) तीव्रताको रूपमा मूल्याङ्कन गरिएको छ, जुन पछिल्लो ७ वर्षमा सबैभन्दा उच्च हो ।
यसअघि सन् २०१७ मा सूर्यबाट एक्स ११.८ र एक्स १३.३ तीव्रताका सौर्य ज्वालाहरू निस्किएका थिए । बिहीबारको ज्वालाका कारण पृथ्वीतर्फको विकिरण बढेको छ । यसले अफ्रिका र दक्षिण एटलान्टिक महासागरका केही भागहरूमा अस्थायी रेडियो ब्ल्याकआउटको कारण बनेको छ । पृथ्वीतर्फ सरेको सीएमई अक्टोबर ६ अर्थात आज आइतबार पृथ्वीमा ठोक्किने अनुमान गरिएको छ ।
सोलार फ्लेयर भनेको के हो?
सौर्य ज्वालाहरू प्रकाश र कणहरू द्वारा सिर्जना गरिन्छ जब सूर्यको चुम्बकीय ऊर्जा जारी हुन्छ । यी ज्वालाहरू हाम्रो सौर्यमण्डलमा देखिएका सबैभन्दा शक्तिशाली विस्फोटहरू हुन् । जसले अरबौं हाइड्रोजन बमहरूसँग तुलना गर्न सक्ने ऊर्जा उत्पन्न गर्दछ । तिनीहरूमा उपस्थित कणहरू प्रकाशको गतिमा यात्रा गर्छन् ।
सीएमई (कोरोनल मास इजेक्शन) भनेको के हो?
कोरोनल मास इजेक्शन, वा सीएमई, सौर्य प्लाज्मा को ठूलो बादल हो । सौर्य विस्फोट पछि यी बादलहरू सूर्यको चुम्बकीय क्षेत्रमा अन्तरिक्षमा फैलिन्छन् । अन्तरिक्षमा तिनीहरूको परिक्रमाको कारण तिनीहरू विस्तार हुन्छन् र प्रायः लाखौं माइलको दूरीमा पुग्छन्। धेरै पटक तिनीहरू ग्रहहरूको चुम्बकीय क्षेत्रहरूसँग टकराउँछन् ।
जब तिनीहरूको दिशा पृथ्वीतर्फ हुन्छ । तिनीहरूले भू-चुम्बकीय गडबडी निम्त्याउन सक्छन् । जसका कारण स्याटेलाइटमा सर्ट सर्किट हुने, पावर ग्रिड प्रभावित हुन सक्ने वा रेडियो संकेतमा अवरोध आउन सक्ने हुन्छ ।
यदि तिनीहरूको प्रभाव गम्भीर छ भने, तिनीहरूले पृथ्वीको कक्षमा अन्तरिक्ष यात्रीहरूलाई पनि खतरामा पार्न सक्छन् ।
